6 Khu Vực Quan Trọng Trong Một Phòng STEM Được Thiết Kế Đúng Cách

1. Khu vực trình chiếu và giảng dạy

Đây thường là khu vực trung tâm của phòng STEM, nơi giáo viên giới thiệu chủ đề, hướng dẫn nhiệm vụ và trình bày các kiến thức nền trước khi học sinh bắt đầu thực hành.

Một khu vực giảng dạy hiệu quả không nhất thiết phải có quá nhiều thiết bị. Điều quan trọng là học sinh có thể quan sát rõ nội dung và giáo viên dễ dàng chuyển đổi giữa phần hướng dẫn và hoạt động thực hành.

Trong mô hình phòng STEM hiện đại, màn hình tương tác có thể được sử dụng để trình chiếu hình ảnh, video, mô phỏng hoặc trực tiếp minh họa một quy trình. Máy tính giáo viên giúp kiểm soát nội dung bài học, trong khi bảng trắng hỗ trợ giáo viên giải thích nhanh các ý tưởng.

Đặc biệt, khu vực này nên có tầm nhìn rộng để giáo viên có thể quan sát toàn bộ lớp học thay vì bị giới hạn bởi cách bố trí bàn ghế truyền thống.

Một điểm cần lưu ý là khu vực giảng dạy không nên chiếm phần lớn diện tích. Bởi khác với lớp học thông thường, giáo dục STEM đề cao hoạt động trải nghiệm và thực hành. Phần diện tích dành cho học sinh thao tác và tạo sản phẩm thường quan trọng không kém khu vực truyền đạt kiến thức.

2. Khu vực khám phá và trải nghiệm

Nếu khu vực giảng dạy giúp học sinh “biết”, thì khu vực khám phá giúp học sinh tự tìm hiểu và đặt câu hỏi.

Đây có thể là nơi trưng bày các mô hình, bộ lắp ráp, sản phẩm STEM, vật liệu hoặc các mẫu thiết bị để học sinh quan sát và tương tác.

Một phòng STEM cho trường học nên có không gian để học sinh tiếp cận với sản phẩm và vật liệu một cách trực quan. Thay vì tất cả thiết bị đều được cất trong tủ, một số sản phẩm phù hợp có thể được trưng bày để kích thích sự tò mò.

Ví dụ, học sinh nhìn thấy một mô hình robot có thể bắt đầu đặt câu hỏi: Robot hoạt động bằng cách nào? Tại sao bánh xe có thể chuyển động? Cảm biến dùng để làm gì? Có thể thay đổi thiết kế để robot hoạt động tốt hơn không?

Những câu hỏi như vậy chính là điểm khởi đầu của quá trình khám phá.

Khu vực này cũng có thể kết hợp bảng pegboard, kệ trưng bày, hộp vật liệu hoặc các sản phẩm học sinh đã hoàn thành. Khi được thiết kế tốt, nó biến phòng học thành một môi trường luôn có những điều mới để khám phá.

3. Khu vực chế tạo và thực hành

Đây có thể xem là “xưởng sáng tạo” của phòng STEM.

Một ý tưởng chỉ thực sự trở thành sản phẩm khi học sinh có cơ hội thiết kế, lắp ráp, thử nghiệm và điều chỉnh. Vì vậy, khu vực chế tạo cần được tính toán kỹ ngay từ giai đoạn thiết kế phòng STEM.

Bàn thực hành nên có kích thước phù hợp, bề mặt đủ rộng và dễ vệ sinh. Hệ thống điện cần được bố trí an toàn, thuận tiện nhưng hạn chế dây dẫn gây vướng trong quá trình di chuyển.

Tùy chương trình học, khu vực này có thể được trang bị các dụng cụ cơ khí, linh kiện điện tử, vật liệu chế tạo, bộ robot, thiết bị lập trình hoặc máy in 3D giáo dục.

Ví dụ, trong một dự án thiết kế sản phẩm, học sinh có thể bắt đầu bằng việc phác thảo ý tưởng, sau đó tạo mô hình, lắp ráp các bộ phận và cuối cùng sử dụng thiết bị để chế tạo sản phẩm.

Đây là nơi tinh thần Maker Space được thể hiện rõ nhất: học sinh không chỉ tiếp nhận kiến thức mà trực tiếp biến ý tưởng thành vật thể thật.

4. Khu vực làm việc nhóm

STEM không chỉ là câu chuyện về khoa học và công nghệ. Một phần quan trọng của phương pháp này là khả năng hợp tác và giải quyết vấn đề cùng nhau.

Do đó, khi thiết kế phòng STEM, khu vực làm việc nhóm cần được tính toán ngay từ đầu thay vì sử dụng bàn học truyền thống rồi ghép lại khi cần.

Bàn nhóm nên linh hoạt, dễ di chuyển và có thể thay đổi cách sắp xếp tùy theo hoạt động. Với một dự án robot, học sinh có thể cần ngồi quanh một bàn. Với hoạt động thảo luận hoặc thiết kế ý tưởng, bàn có thể được bố trí theo nhóm nhỏ.

Không gian cũng cần đủ rộng để giáo viên dễ dàng di chuyển giữa các nhóm.

Một thiết kế tốt sẽ tạo điều kiện để học sinh trao đổi với nhau nhưng không làm ảnh hưởng đến các nhóm khác.

Quan trọng hơn, khu vực làm việc nhóm giúp thay đổi vai trò của học sinh trong lớp học. Các em có thể trở thành người thiết kế, người lắp ráp, người lập trình, người kiểm tra hoặc người trình bày sản phẩm.

5. Khu vực trưng bày sản phẩm

Một sản phẩm hoàn thành không nên chỉ được đặt vào hộp rồi cất đi.

Khu vực trưng bày sản phẩm giúp học sinh nhìn thấy kết quả của quá trình mình đã thực hiện, đồng thời tạo cơ hội để các em giới thiệu và nhận phản hồi về sản phẩm.

Trong một phòng STEM, khu vực này có thể sử dụng kệ, bàn trưng bày hoặc bảng triển lãm. Những sản phẩm tiêu biểu có thể được thay đổi theo từng chủ đề hoặc từng học kỳ.

Giá trị của khu vực này không chỉ nằm ở tính thẩm mỹ.

Khi biết sản phẩm của mình sẽ được giới thiệu trước lớp hoặc trưng bày trong phòng học, học sinh có thêm động lực để hoàn thiện thiết kế. Các em cũng học được cách giải thích ý tưởng, trình bày quá trình thực hiện và tiếp nhận phản hồi.

Đây là bước quan trọng giúp hoạt động STEM chuyển từ “làm cho xong” sang tạo ra một sản phẩm có mục đích.

6. Khu vực đọc sách và thư giãn

Một chi tiết thường bị bỏ qua khi thiết kế phòng STEM là khu vực đọc sách và thư giãn.

STEM không phải lúc nào cũng cần học sinh liên tục thao tác với máy móc hoặc thiết bị. Có những thời điểm học sinh cần đọc tài liệu, quan sát, suy nghĩ hoặc trao đổi ý tưởng trước khi bắt tay vào thực hiện.

Một góc nhỏ với sách khoa học, tài liệu khám phá, mô hình trực quan và chỗ ngồi thoải mái có thể tạo ra một khoảng không cần thiết để học sinh tạm rời khỏi hoạt động thực hành.

Đặc biệt với trẻ nhỏ, không gian này có thể trở thành nơi khơi gợi cảm hứng. Một cuốn sách về vũ trụ có thể tạo ra ý tưởng cho một mô hình tên lửa. Một tài liệu về động vật có thể trở thành nguồn cảm hứng cho một dự án robot.

Vì vậy, khu vực thư giãn không phải phần “thừa” trong phòng STEM mà có thể đóng vai trò như một không gian kích thích tư duy.

Thiết kế 6 khu vực nhưng không nên chia phòng thành 6 phần cứng nhắc

Một trong những nguyên tắc quan trọng khi thiết kế phòng STEM là tính linh hoạt.

Sáu khu vực trên nên được hiểu là sáu chức năng cần có, chứ không nhất thiết phải xây dựng thành sáu căn phòng hoặc sáu khu vực hoàn toàn tách biệt.

Ví dụ, bàn thực hành có thể đồng thời được sử dụng cho hoạt động làm việc nhóm. Khu vực trưng bày có thể kết hợp với khu vực khám phá. Màn hình trình chiếu có thể được sử dụng cho cả giảng dạy, trình bày sản phẩm và hoạt động nhóm.

Cách bố trí nên dựa trên diện tích phòng, số lượng học sinh, độ tuổi, chương trình đào tạo và loại hoạt động thường xuyên được tổ chức.

Một phòng có diện tích nhỏ cần ưu tiên nội thất linh hoạt và khả năng lưu trữ thông minh. Trong khi đó, phòng có diện tích lớn có thể xây dựng khu vực chế tạo chuyên biệt hơn.

Những yếu tố cần tính đến ngoài thiết bị

Một phòng STEM đẹp chưa chắc là một phòng STEM hiệu quả.

Bên cạnh thiết bị, nhà trường cần quan tâm đến ánh sáng, thông gió, an toàn điện, lối di chuyển, khả năng quan sát của giáo viên và hệ thống lưu trữ.

Các thiết bị có kích thước lớn như máy in 3D, máy cắt hoặc thiết bị cơ khí cần có vị trí phù hợp. Dụng cụ nhỏ và linh kiện nên được phân loại rõ ràng để học sinh dễ lấy và dễ cất lại sau khi sử dụng.

Bàn ghế cũng nên có khả năng di chuyển để phục vụ nhiều hình thức học tập khác nhau.

Một nguyên tắc đơn giản có thể áp dụng là:

Không gian mở – di chuyển linh hoạt – dễ quan sát – dễ lưu trữ – an toàn – khuyến khích sáng tạo.

Tham khảo thêm các sản phẩm STEM tại: https://quathich.com/index.php?route=product/category&path=74

STEAMZone và cách tiếp cận thiết kế phòng STEM

Từ thực tế triển khai các hoạt động giáo dục STEM, STEAMZone định hướng không gian học tập theo hướng kết hợp giữa thiết bị, chương trình và trải nghiệm của học sinh.

Điều này đặc biệt quan trọng vì một phòng STEM không nên được thiết kế chỉ dựa trên danh sách thiết bị. Nếu mua đầy đủ robot, máy in 3D, bộ thí nghiệm nhưng không có khu vực phù hợp để học sinh sử dụng thì hiệu quả đầu tư sẽ bị hạn chế.

Ngược lại, khi không gian được thiết kế dựa trên hoạt động học tập, từng thiết bị sẽ có vị trí và mục đích rõ ràng.

Ví dụ, khu vực chế tạo có thể được kết nối với Maker Space; khu vực làm việc nhóm hỗ trợ các dự án; khu vực trưng bày giúp học sinh giới thiệu thành quả; còn khu vực trình chiếu giúp giáo viên kết nối kiến thức với thực hành.

Đó là cách biến một căn phòng có thiết bị thành một môi trường học tập STEM thực sự.

Kết luận

Một phòng STEM được thiết kế đúng cách không được đánh giá chỉ bằng việc có bao nhiêu thiết bị hiện đại. Giá trị thực sự nằm ở khả năng biến không gian thành nơi học sinh có thể học, khám phá, chế tạo, hợp tác, thử nghiệm và trình bày ý tưởng.

Sáu khu vực quan trọng gồm trình chiếu và giảng dạy, khám phá và trải nghiệm, chế tạo và thực hành, làm việc nhóm, trưng bày sản phẩm, đọc sách và thư giãn có thể trở thành nền tảng để xây dựng một không gian STEM khoa học và linh hoạt.

Nếu nhà trường đang có kế hoạch xây dựng hoặc cải tạo phòng STEM, STEAMZone có thể hỗ trợ từ bước tư vấn nhu cầu, lên phương án bố trí không gian đến lựa chọn thiết bị và giải pháp phù hợp với chương trình giáo dục của từng trường.